آزمایش تعیین هویت ژنتیکی(تست ابوت)
همچنین شناخته میشود به عنوان:
آزمایش پدر بودن(Paternity Test)، آزمایش تعیین رابطه پدر- فرزندی، آزمایش اثبات یا رد پدر بودن، آزمایش ژنتیکی پدر-فرزندی
راهنمای سریع آزمایش
پدر بودن (Paternity) اصطلاحی است که برای توصیف یک رابطه قانونی بین یک کودک و والد او به کار میرود. اگرچه این واژه میتواند انواع مختلفی از روابط، از جمله رابطه بیولوژیکی و فرزندخواندگی را شامل شود، اما آزمایش پدری (Paternity Testing) بهطور خاص برای تعیین این موضوع به کار میرود که آیا فردی والد ژنتیکی یک کودک هست یا خیر.
آزمایش پدری تلاش میکند هویت والد ژنتیکی یک فرد، یعنی پدر بیولوژیکی او، را مشخص کند. این آزمایش با مقایسه ماده ژنتیکی (DNA) کودک با DNA یک فرد انجام میشود تا مشخص شود آیا آن فرد یکی از والدین ژنتیکی کودک هست یا خیر.
آزمایش پدری به دلایل مختلفی انجام میشود، از جمله تعیین حقوق قانونی برای کودک، کمک به کودک برای شناخت بهتر نسب و تبار خود، و رفع ابهام درباره هویت والد ژنتیکی.
درباره آزمایش
هدف آزمایش
هدف از آزمایش پدری (Paternity Test) یا تعیین هویت، این است که مشخص شود آیا یک فرد والد ژنتیکی یک کودک هست یا خیر. این آزمایش ممکن است به دلایل مختلفی انجام شود، از جمله:
دلایل قانونی:
آزمایش پدری قانونی توسط دادگاه درخواست میشود. برای اینکه نتایج این آزمایش در دادگاه قابل استفاده باشد، باید با نظارت دقیق و مستندسازی کامل مراحل انجام شود.
رفع ابهام:
اگر درباره والد ژنتیکی یک کودک ابهامی وجود داشته باشد، آزمایش پدری میتواند برای تأیید هویت والد ژنتیکی، ارائه اطلاعاتی درباره نسب و پیشینه خانوادگی کودک، و ایجاد اطمینان یا آرامش خاطر مورد استفاده قرار گیرد.
دلایل پزشکی:
اگرچه استفاده از این آزمایش برای اهداف پزشکی رایج نیست، اما تعیین والد ژنتیکی میتواند اطلاعاتی درباره سابقه سلامت خانوادگی کودک فراهم کند.
این آزمایش چه چیزی را اندازهگیری میکند؟
آزمایشهای مدرن پدری معمولاً DNA کودک را با DNA والد احتمالی مقایسه میکنند.
DNA یا دئوکسیریبونوکلئیک اسید، مولکول حامل اطلاعات ژنتیکی در بیشتر موجودات زنده است. DNA ارثی است؛ یعنی از والدین به فرزند منتقل میشود. DNA کودک ترکیبی از DNA هر دو والد است. تقریباً تمامی سلولهای بدن یک فرد دارای DNA یکسان هستند.
در آزمایش پدری، ویژگیهای مشخصی در DNA کودک شناسایی شده و با ویژگیهای DNA فرد مورد آزمایش مقایسه میشوند. اگر این ویژگیها در هر دو وجود داشته باشند، احتمال وجود رابطه ژنتیکی بسیار زیاد است. اگر این ویژگیها با یکدیگر مطابقت نداشته باشند، رابطه ژنتیکی تقریباً رد میشود. در برخی موارد، DNA کودک با DNA هر دو والد ژنتیکی مقایسه میشود تا دقت نتایج افزایش یابد.
روشهای قدیمیتر، مانند مقایسه گروه خونی یا HLA نیز وجود دارند، اما به دلیل دقت کمتر، امروزه کمتر مورد استفاده قرار میگیرند.
چه زمانی باید آزمایش پدری انجام دهم؟
آزمایش پدری زمانی انجام میشود که هویت والد ژنتیکی کودک نامشخص یا مورد اختلاف باشد.
کاربردهای قانونی آزمایش پدری شامل موارد زیر است:
- اضافه کردن نام والد به شناسنامه کودک
- مسائل حقوقی مربوط به حضانت، نفقه یا حق ملاقات
- تعیین تابعیت برای کودکی که در خارج از کشور متولد شده است
- دریافت ویزای مهاجرت
- دسترسی کودک به برخی مزایای دولتی
- روشن شدن مسائل مربوط به ارث
دلایل انجام آزمایش بهصورت داوطلبانه:
- اطمینان از اینکه فرد، والد ژنتیکی کودک نیست.
- کمک به کودک برای شناخت بهتر والدین و تبار ژنتیکی
- به دست آوردن اطلاعات درباره سابقه پزشکی خانوادگی
- رفع کنجکاوی یا ایجاد آرامش خاطر درباره روابط ژنتیکی
انجام آزمایش تعیین هویت (Paternity Test)
چگونه برای آزمایش اقدام کنیم؟
نحوه انجام آزمایش پدری به این بستگی دارد که آیا قرار است نتایج آن در پروندههای قانونی مورد استفاده قرار گیرد یا خیر. برای اینکه نتایج آزمایش پدری بهعنوان مدرک در دادگاه قابل استناد باشد، باید با نظارت دقیق و مستندسازی کامل هر مرحله انجام شود. آزمایشگاهها و شرکتها معمولاً به این نوع فرآیند، آزمایش پدری قانونی (Legal Paternity Test) میگویند.
قوانین مربوط به آزمایش پدری قانونی در کشورهای مختلف متفاوت است. بهطور معمول، لازم است نمونه در یک مرکز نمونهگیری تأییدشده جمعآوری شود. فرآیند نمونهگیری باید توسط یک شاهد بیطرف نیز نظارت شود. معمولاً از مادر، کودک و فردی که احتمال میرود پدر کودک باشد، در زمانهای جداگانه نمونهگیری میشود. اگر دادگاه یا یک سازمان دولتی آزمایش را درخواست کرده باشد، ممکن است شما را به یک آزمایشگاه یا مرکز مشخص معرفی کند.
انجام آزمایش پدری
نمونههای DNA مورد استفاده در آزمایش پدری معمولاً با استفاده از سواب داخل گونه (دهان) جمعآوری میشوند. اگرچه نمونه خون نیز میتواند مورد استفاده قرار گیرد، اما خونگیری تهاجمیتر است. از آنجا که DNA موجود در سلولهای داخل گونه و سلولهای خونی یکسان است، سواب گونه به اندازه آزمایش خون دقیق است.
برخی از انواع آزمایش پدری را میتوان در دوران بارداری انجام داد. یکی از این روشها که آزمایش غیرتهاجمی پدری پیش از تولد (Non-invasive Prenatal Paternity Testing) نام دارد، از نمونه خون مادر برای شناسایی DNA آزاد جنینی (cfDNA) استفاده کرده و آن را با DNA والد احتمالی مقایسه میکند. آزمایشهای پدری پیش از تولد همچنین میتوانند از طریق آمنیوسنتز و روشهای مشابه انجام شوند، اما این روشها ممکن است برای مادر و جنین خطراتی به همراه داشته باشند.
در آزمایش پدری دوران بارداری، نمونههای مربوط به مادر و جنین در محیط کلینیک یا بیمارستان جمعآوری میشوند. نمونه والد احتمالی معمولاً از طریق سواب گونه تهیه میشود.
قبل از آزمایش
معمولاً برای انجام سواب داخل گونه(دهان) یا نمونهگیری خون، آمادگی خاصی لازم نیست. اگر آزمایش پدری قانونی و به دستور دادگاه باشد، ممکن است لازم باشد کارت شناسایی دارای عکس همراه داشته باشید. همچنین ممکن است لازم باشد فرمهایی را امضا کنید و از شما عکس گرفته شود.
حین آزمایش
در هنگام انجام سواب داخل گونه(دهان)، ممکن است از شما خواسته شود ابتدا دهان خود را شستوشو دهید. سپس با استفاده از یک سواب بلند یا ابزار مخصوص، سلولهایی از داخل گونه جمعآوری میشود. این کار ممکن است توسط فرد متخصص انجام شود یا از شما خواسته شود خودتان آن را انجام دهید. این روش معمولاً بدون درد است و تنها چند دقیقه طول میکشد.
اگر نمونه خون گرفته شود، این کار با استفاده از یک سوزن از ورید بازو انجام میشود. فرد متخصص (فلبوتومیست) ابتدا یک نوار (گارو) به دور بازو میبندد تا رگها مشخصتر شوند، سپس محل را ضدعفونی کرده و سوزن را وارد ورید میکند. ممکن است هنگام ورود یا خروج سوزن کمی سوزش احساس شود، اما کل فرآیند معمولاً تنها چند دقیقه طول میکشد.
بعد از آزمایش
پس از انجام سواب داخل گونه(دهان)، مراقبت خاصی لازم نیست و میتوانید فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرید.
پس از خونگیری، محل ورود سوزن با پانسمان یا پنبه پوشانده میشود و ممکن است لازم باشد آن را حدود چند دقیقه در محل نگه دارید.
پس از جمعآوری نمونه، چه از طریق سواب داخل گونه(دهان) و چه از طریق خون، نمونه برای انجام آزمایش به آزمایشگاه ارسال میشود.
فهرست مطالب
نتایج آزمایش پدر ـ فرزندی
دریافت نتایج آزمایش تعیین هویت
عوامل مختلفی میتوانند بر مدت زمان آماده شدن نتایج آزمایش پدر ـ فرزندی تأثیر بگذارند.
آزمایشگاه ممکن است نتایج را از طریق یک پورتال آنلاین در اختیار شما قرار دهد. اگر آزمایش بهصورت قانونی انجام شده باشد، ممکن است نتایج از طریق پیک یا مراجعه حضوری نیز تحویل داده شوند.
نتایج آزمایش پدری قانونی ممکن است چند هفته یا بیشتر زمان ببرد. اگر آزمایش توسط یک سازمان دولتی درخواست شده باشد، ممکن است نتایج و مدارک مربوطه از طریق پست برای استفاده در دادگاه ارسال شوند.
تفسیر نتایج آزمایش
نتایج آزمایش DNA پدر ـ فرزندی نشان میدهد که احتمال پدر بیولوژیکی بودن فرد مورد بررسی چقدر است. در گزارش آزمایش، این موضوع معمولاً با عنوان احتمال پدری (Probability of Paternity) بیان میشود. این احتمال معمولاً بهصورت ۰٪ یا ۹۹٫۹۹٪ و بیشتر گزارش میشود.
اگر احتمال پدری صفر باشد، در گزارش ممکن است ذکر شود که فرد بهعنوان والد ژنتیکی رد شده (Excluded) است.
اگر احتمال پدری ۹۹٫۹۹٪ یا بیشتر باشد، ممکن است ذکر شود که فرد رد نشده (Not Excluded) است.
احتمال صفر به این معناست که نتایج آزمایش نشان میدهد فرد مورد بررسی نمیتواند والد ژنتیکی کودک باشد.
احتمال ۹۹٫۹۹٪ یا بیشتر به این معناست که احتمال والد ژنتیکی بودن فرد بسیار بالا است.
آیا نتایج آزمایش دقیق هستند؟
اگرچه هیچ آزمایشی صددرصد بدون خطا نیست، اما آزمایش DNA پدر ـ فرزندی بسیار دقیق محسوب میشود. دقت این آزمایش در تعیین والد ژنتیکی بودن یا نبودن یک فرد، حدود ۹۹ تا ۱۰۰ درصد است.
آیا به آزمایشهای تکمیلی نیاز است؟
پس از انجام آزمایش پدری، معمولاً نیازی به آزمایش تکمیلی وجود ندارد. با این حال، در برخی پروندههای حقوقی، اگر یکی از طرفین نتیجه را نپذیرد، ممکن است انجام آزمایش دوم ضروری باشد.
سؤالاتی که میتوانید درباره نتایج از پزشک بپرسید
اگرچه پزشک همیشه در درخواست یا انجام آزمایش تعیین هویت دخالتی ندارد، اما صحبت با پزشک یا یک متخصص حقوقی میتواند مفید باشد. برخی از سؤالات مهم عبارتاند از:
- آیا میتوانید به من در درک نتایج آزمایش تعیین هویت کمک کنید؟
- آیا نتایج این آزمایش در دادگاه قابل استناد هستند؟
آزمایشهای مرتبط
- Non-Invasive Prenatal Screening (NIPS)
- Genetic Testing
- National Library of Medicine: Genetic Testing
- US Department of State: Information on DNA Testing
سایر آزمایشات
آزمایش تعیین هویت
آزمایش BRCA
هورمون محرک تیروئید
هورمون استروژن